Op 1 januari 2025 begon de Belastingdienst de handhaving op schijnzelfstandigheid. Diezelfde dag tekende ik een arbeidscontract.
Het was eigenlijk niet wat ik voor ogen had. Ik ben Jacco, software-ondernemer, en ik heb 15 jaar als ZZP'er gewerkt — projecten in BI en data-architectuur, opdrachtgevers wisselend, het soort werk dat zich slecht vangt in een uurrooster of een functiehuis. Een halfjaar voor die handtekening kwam mijn opdrachtgever, een Nederlandse energieproducent, met de mededeling dat de juridische afdeling de risico's te groot vond. Of we het anders konden inrichten. "Anders" bleek "in dienst".
Ik vond het wel erg belachelijk. Niet omdat ik niet in dienst kón — dat ging best ok — maar omdat het simpelweg niet bij mij paste. Op 5 december 2025 zegde ik het arbeidscontract op. Elf maanden volgehouden. Sindsdien heb ik BedrijfsCheck als mijn bedrijf naast mijn pensioen. Drie maanden later, op 6 maart 2026, schrapte minister Aartsen voor een goed deel de wet die het hele circus had veroorzaakt. "Rust en duidelijkheid", zo heette het. Ik las die brief op een ochtend bij de koffie, met mijn loonstrook van januari nog ergens in een ordnermap onder mijn bureau.
De politiek is er toch voor ons........?
"Rust en duidelijkheid" — voor wie precies?
Het kabinet schrapte het verduidelijkingsdeel van de Wet VBAR. Dat was nu juist de wet die had moeten regelen wanneer iemand wel en niet zelfstandig is. Te veel weerstand uit de markt, zei Aartsen. Er komt een nieuwe Zelfstandigenwet aan, en intussen geldt: bij een uurtarief onder €38 wordt iemand vermoed in loondienst te zijn — tenzij de opdrachtgever het tegendeel kan bewijzen.
Klinkt eigenlijk best als rust. Tot je doorleest.
De Belastingdienst houdt de handhaving wel volledig in stand, sinds 1 januari 2025. Verzuimboetes worden in 2026 niet uitgedeeld, dat is waar — daar zwichtte staatssecretaris Heijnen op 18 december 2025 voor de Tweede Kamer. Maar vergrijpboetes blijven mogelijk. Bij "opzet of grove schuld" loopt de boete op tot 100% van de naheffing, en die naheffing kan met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025.
Verzuimboete weg, scherven blijven. Ik werd in dienst geduwd op de eerste dag van de handhaving; veertien maanden later trekt het kabinet de wet zelf onderuit; en de fiscus mag in de tussentijd nog steeds met terugwerkende kracht naheffingen plus 100%-boetes uitdelen aan iedereen die in die schemerzone werkte.
Dat is geen rust. Dat is een trucje.
De wet hoeft niet eens scherp te zijn — de schaduw doet het werk
Het cynische zit eigenlijk niet in wat de wet doet, maar in wat de schaduw doet. Geen enkele opdrachtgever zit te wachten op een vergrijpboete-discussie met de fiscus. Dus iedereen rekent vooruit. Een ZZP'er onder de €38 per uur? Te risicovol — bewijslast omgekeerd. Een ZZP'er erboven? Veiliger, maar nog niet zeker, want de Belastingdienst kijkt naar tien factoren waarvan de uitleg nog niet vastligt.
Conclusie aan de kant van de opdrachtgever: het zekere voor het onzekere. ZZP'ers eruit, of in dienst.
Conclusie aan de kant van de ZZP'er: zekerheid is uit de markt. Inkomen onzeker, contractduur onzeker, juridische status onzeker. Voor velen de logische uitkomst: ergens een arbeidscontract tekenen waar het kan.
Conclusie aan de kant van de wetgever, halfweg 2026: "Misschien moeten we even rust brengen." Aldus Aartsen, op 6 maart, ruim een jaar nadat de schaduw zijn werk al had gedaan.
Het probleem is dus eigenlijk niet de wet. Het probleem is dat een wet die nooit scherp werd, wel een hele markt heeft hervormd.
Wie controleert er nu eigenlijk wie?
Hier zit het inzicht waar ik wat aan heb. Sinds ik weer ondernemer ben, zie ik dat dit verhaal eigenlijk niet gaat over ZZP'ers of opdrachtgevers. Het gaat over de check tussen partijen.
Voor mijn toenmalige werkgever was de risico-inschatting koud-zakelijk: "we weten niet zeker hoe de fiscus dit gaat lezen, dus we minimaliseren de blootstelling". Voor mij persoonlijk was het hetzelfde gesprek omgekeerd: "ik weet niet of ik over twee jaar dezelfde opdracht nog onder dezelfde voorwaarden mag doen, dus ik minimaliseer mijn blootstelling — en stop er straks gewoon weer mee".
Allebei waren dat redelijke beslissingen. Maar wat in beide gevallen ontbrak, was structurele zekerheid over wie de partij tegenover je is. Een opdrachtgever die niet weet wie zijn ZZP'er is, neemt geen risico. Een ZZP'er die niet weet wie zijn opdrachtgever is, neemt geen risico. En zo droogt de markt op.
Wat helpt is geen nieuwe wet. Wat helpt is de check vóór het contract, niet erna.
Welke check zet je er zelf nog tussen?
Inmiddels reken ik er eigenlijk niet meer op dat de overheid dit oplost. Ik werk gewoon met dezelfde drie checks, of ik nu een nieuwe opdrachtgever, een leverancier, of een samenwerkingspartner voor me heb. Dit zijn ze.
De eerste is de bedrijfscheck op KvK, BTW en insolventie. Bestaat de partij echt, hoe lang al, wie zit er in het bestuur, en is er iets gebeurd waarvan ik moet weten? Voor opdrachtgevers van ZZP'ers is dat eigenlijk geen luxe meer — de fiscus kijkt straks ook naar wie er aan de andere kant zit. Voor ZZP'ers die met een nieuwe opdrachtgever beginnen is het minimaal hygiëne. Vijf minuten werk.
De tweede is de due diligence-check op de nieuwe relatie zelf. Wie zijn de bestuurders, in welke andere bedrijven zitten ze, en is er iets uit het verleden dat een rode vlag is? Voor accountants is dit dagelijks werk. Voor de meeste anderen is het iets dat eigenlijk al jaren op het lijstje staat en nooit prioriteit kreeg.
De derde is de check op de modelovereenkomst en de werkpraktijk eromheen. Geen romance over "we vertrouwen elkaar wel" — de Belastingdienst leest dat contract straks woord voor woord en kijkt vooral wat er in de praktijk gebeurt. Wie het zelf niet wil lezen kan beter een fiscalist betrekken, en wie geen fiscalist heeft mag zich eigenlijk afvragen of hij wel het type werk doet waar hij zekerheid over wil.
En toen?
Misschien hoor ik over een jaar dat de Zelfstandigenwet er is en dat de €38-grens werkt. Misschien blijft het een schaduw waar iedereen omheen werkt. Eerlijk gezegd weet ik niet welke kant het opgaat — en ik vermoed dat het kabinet het ook niet weet.
Wat ik wel weet is dit: een politiek instituut dat midden in een hervorming bedenkt dat het toch maar even rust gaat brengen, heeft een hele markt voor zich heengeschoven die zich al had aangepast aan de eerste versie. Mijn arbeidscontract van januari 2025 is daar het bewijs van.
Dus terug naar de vraag van het begin. Is de politiek er toch voor ons? Het antwoord is eigenlijk best helder geworden.
De politiek is er dus niet voor ons!
En wie controleert er nu eigenlijk wie? Dat doe je zelf.
Wil je dit automatiseren? Probeer BedrijfsCheck →
Ja, bij dit artikel is AI ingezet. Niet om te faken — maar om te verifiëren, onderzoeken en scherper te schrijven. De gedachten zijn van mij. — Jacco Stokx
