Niemand wordt accountant om cliënten te weigeren. Maar soms is nee zeggen het verstandigste wat je kunt doen — en soms is het een wettelijke plicht.
In de praktijk worstelen veel kantoren hiermee. De omzet telt, de relatie is al warm, en de rode vlaggen zijn net vaag genoeg om te negeren. Maar de AFM concludeerde in 2022 dat 71 van de 83 onderzochte controles bij niet-OOB-kantoren gebreken vertoonden in clientacceptatie. Dat is 85%.
Dit artikel helpt je die grens scherper te trekken. En met tools zoals BedrijfsCheck kun je de eerste screening in twee minuten doen — nog vóór het kennismakingsgesprek.
Wanneer je wettelijk moet weigeren
De Wwft is hier ondubbelzinnig. Artikel 5 lid 1 zegt: je mag geen zakelijke relatie aangaan tenzij je het cliëntenonderzoek uit artikel 3 hebt voltooid. Geen identificatie? Geen verificatie? Geen opdracht.
En het gaat verder. Artikel 5 lid 3 verplicht je om een bestaande relatie te beëindigen als je niet meer aan die vereisten kunt voldoen. Dus ook cliënten die je al jaren hebt, kunnen op een gegeven moment een "nee" verdienen.
Concreet betekent dit: als een cliënt niet meewerkt aan identificatie, geen UBO-informatie levert, of zijn bedrijfsstructuur niet kan uitleggen — dan heb je geen keuze. Weigeren is dan geen optie, maar een plicht.
De 7 rode vlaggen
Niet elke weigering is zwart-wit. Soms zijn het signalen die samen een patroon vormen. Dit zijn de rode vlaggen die het BFT en de rechtspraak het vaakst terugzien:
1. Contant-intensieve bedrijfsvoering
Een saunabedrijf in Roermond waarvan 80% van de omzet contant binnenkwam. De accountant meldde niets. Resultaat: een boete van €33.900 — en hoger beroep verloren.
Contant is niet per definitie fout. Maar als het percentage hoog is en de verklaring dun — vraag door. Een snelle bedrijfscheck laat je direct zien of er meer aan de hand is.
2. Complexe structuren zonder zakelijk doel
Holdings, tussenholdings, buitenlandse moedermaatschappijen — prima, als er een logische reden voor is. Maar als je die reden niet kunt achterhalen na doorvragen, is dat een signaal. Lees ook ons artikel over wie de eigenaar van een bedrijf is en hoe je dat uitzoekt.
3. Cliënt werkt niet mee
De cliënt die "volgende week" de stukken levert. Die mondelinge toezeggingen doet in plaats van documenten op te sturen. In een recente BFT-zaak vertrouwde een kantoor op mondelinge toezeggingen in plaats van documentatie — terwijl de cliënt zelf eerder een Wwft-boete had ontvangen. Boete: €2.500.
4. Verbindingen met hoog-risico landen
De EU en FATF publiceren lijsten van landen met strategische tekortkomingen in hun anti-witwasbeleid. Heeft je cliënt geldstromen of eigenaren in die landen? Dan is verscherpt cliëntenonderzoek verplicht op basis van artikel 8 Wwft.
5. Eerdere boetes of sancties
Een cliënt die zelf eerder een Wwft-boete heeft ontvangen, is per definitie een verhoogd risico. Niet weigeren, maar wél verscherpt onderzoek. En als dat onderzoek niet bevredigend verloopt: beëindigen.
6. Onduidelijke herkomst van geld
Bij de controle van Vitesse verzuimde BDO drie verdachte transacties van in totaal €6,2 miljoen te melden — geldstromen met onduidelijke herkomst, verbonden met Russische partijen. De boete: €1.323.000. Een record. Bekijk ons voorbeeldrapport om te zien welke signalen een bedrijfscheck automatisch oppikt.
7. Politically Exposed Persons (PEP)
Als je cliënt of diens UBO een politiek prominente persoon is, moet je verscherpt onderzoek doen. Niet optioneel — artikel 8 Wwft schrijft het voor.
Wat het kost als je niet weigert
De consequenties zijn niet abstract. Ze zijn concreet en publiek.
Financieel:
- Boetes van €460 tot €1.323.000 — afhankelijk van ernst en omzet
- Aanwijzingen en lasten onder dwangsom
Strafrechtelijk:
- Wwft-overtredingen zijn economische delicten
- Maximaal 2 jaar gevangenisstraf
- Het BFT kan doorverwijzen naar het Openbaar Ministerie
Reputatie:
- Het BFT publiceert alle sancties met bedrijfsnaam en KvK-nummer
- Vakpers (Accountancy van Morgen, Accountant.nl) bericht erover
- Eenmaal op de sanctiepagina, altijd vindbaar
Liever voorkomen dan genezen? Check een potentiële cliënt voordat je de opdracht accepteert — KvK, insolventieregister en BTW-validatie in één rapport.
Lees ook: Wwft-boete ontvangen: wat nu? voor een compleet stappenplan als het al zover is.
De checklist: accepteren of weigeren?
Gebruik dit bij elke nieuwe cliënt:
Verplichte checks (één "nee" = weigeren op basis van artikel 5 Wwft):
- Identiteit geverifieerd? — Paspoort/rijbewijs + KvK-uittreksel
- UBO geïdentificeerd en geverifieerd? — UBO-register + statuten
- Doel en aard relatie vastgelegd? — Gesprek + documentatie
Risico-indicatoren (twee of meer = verscherpt onderzoek of weigeren):
- Risicoprofiel bepaald? — Op basis van sector, structuur, land (laag / midden / hoog)
- Sanctielijst gecheckt? — EU-sanctielijst, nationale terrorismelijst
- PEP-status gecheckt? — PEP-screening
- Contant percentage > 50%? — Controleer via jaarstukken of gesprek
- Negatieve publiciteit? — Online zoekactie of bedrijfscheck
Hoe je het professioneel aanpakt
Weigeren is ongemakkelijk. Maar het hoeft geen conflict te worden.
1. Documenteer je beslissing. Leg vast welke signalen je hebt gezien, welke bronnen je hebt geraadpleegd, en waarom je tot weigering hebt besloten. Bij een BFT-controle is dit je bewijs.
2. Wees kort en zakelijk. Je hoeft de cliënt geen uitgebreide toelichting te geven. "Op basis van ons acceptatiebeleid en de geldende regelgeving kunnen wij deze opdracht niet aannemen" volstaat.
3. Meld indien nodig. Als de rode vlaggen wijzen op witwassen of terrorismefinanciering, ben je verplicht een melding te doen bij de FIU-Nederland. Niet informeren aan de cliënt — dat is tipping off en strafbaar.
De omgekeerde vraag
ComplianceWise stelt het treffend: clientacceptatie is geen last, maar een bescherming. De vraag is niet "waarom zou ik deze cliënt weigeren?" De vraag is: "kan ik deze cliënt met een gerust hart aannemen?"
Als het antwoord niet volmondig ja is — doe meer onderzoek. En als dat onderzoek niet bevredigend verloopt: zeg nee. Je kantoor, je reputatie en je nachtrust zijn het waard.
Wil je weten hoe andere accountants hun cliëntenonderzoek aanpakken? Lees ons artikel over Wwft cliëntenonderzoek voor accountants of bekijk de prijzen voor onbeperkt screenen.
Wil je nieuwe cliënten sneller screenen? BedrijfsCheck voor accountants → combineert KvK, insolventieregister en BTW-validatie in één rapport. Doe een gratis proefcheck.
